Deutsch
Visie
14 landmarks
gebied
gebied in cijfers
educatieactueelarchief
links

Contact:
grensschap@gmail.com



       De geschiedenis van het Grensschap:

Het Grensschap Albertkanaal is een grensoverschrijdend samenwerkingsverband van burgers en overheden uit het grensgebied van de gemeenten Lanaken (B), Riemst (B) en Maastricht (NL) dat het initiatief heeft genomen om de aandacht te vestigen op het unieke landschap en de geschiedenis van deze streek. Daarbij is voortgeborduurd op de ideeën, zoals die in het Ontwikkelingsperspectief Drielandenpark zijn geformuleerd

Het Grensschap zelf is ontstaan na een evenement dat georganiseerd werd in juni 2003: de Estafette StadLand. Daar ontmoetten bewoners, betrokkenen vanuit gemeentelijke organisaties en politici uit beide landen elkaar.
Ze werkten gezamelijk aan een nieuwe koers voor het grensgebied. Het bleek de opmaat voor een vervolginitiatief van bewoners, waar organisaties en overheden zich al snel bij aansloten. Sinds augustus 2003 begonnen zij gezamenlijk met inventarisaties, het opstellen van een visie en het bedenken en uitwerken van projekten.
Hierbij werden herhaaldelijk vergaderingen belegd met specialisten van natuur- en cultuurorganisaties, gewesten, provincies, gemeenten en projektontwikkelaars.
Daarnaast werden maandelijks veldinspecties en excursies in het gebied georganiseerd.

estafette 2
estafette 4

estafette

Juni 2003 verzamelde de gemeente Maastricht bestuurders, ambtenaren en burgers betrokken bij de westrand van de stad. De open ruimte, het landschap tussen de Maastrichtse woonwijken en de Vlaamse deelkernen van Lanaken en Riemst kwam steeds meer onder druk te staan. Dus werden de buren van over de grens ook uitgenodigd. Twee dagen confereren onder de titel van Estafette Stad-Land leidde tot de oprichting van het Grensschap Albertkanaal. 

estafette 5

estafette 03
Links en boven nog enkele beelden van de tweedaagse estafette StadLand.

Een bijzonder leuk moment, reeds vlak na de oprichting van het Grensschap: in november 2003 werd in Aken ons initiatief  bekroond met de Milieuprijs.
Jaarlijks kent de Kathy Beys Stiftung de Akense milieuprijs toe, die zich richt op projecten die de leefomstandigheden en het milieu in de Euregio Maas-Rijn duurzaam verbeteren. Het is een belangrijke prijs die door de Frau Bürgemeisterin Verheyen van Aken en de Kölner Regierungspräsident Jürgen Roters wordt uitgereikt. In 2003 kreeg het Grensschap een aanmoedigingsprijs voor zijn activiteiten om natuur en cultuur op grensverschrijdende wijze tot kader van de ontwikkelingsplannen te maken. De prijs werd feestelijk uitgereikt in Aken. Voor het Grensschap inderdaad een belangrijke opsteker.
milieuprijs
Blije leden van het Grensschap, v.l.n.r. Ton Nilsen, Erik Kaptein, Bernadette Zinzen, René Thewissen, Pieter Caljé, wethouder Wim Hazeu en schepen Ivo Thijs van Riemst
.

Maar ook de wijze waarop we de prijs zijn gaan ophalen was heel bijzonder. De junglebus  - een rijdend natuurreservaat - werd ons door Alterra ter beschikking gesteld om in gezelschap van wethouder Hazeu naar Aken te gaan.

milieuprijs 04
 milieuprijs 06

Enkele sfeerbeelden van het interieur van de junglebus, waarbij natuurbeschermers wethouder van Maastricht Wim Hazeu en ex-schepen van Riemst Ivo Thijs het niet kunnen nalaten reeds plannen te smeden voor nieuwe projekten aan een "tafeltje van massief hout".

Wat bindt het Grensschap?
Het bijzondere en aantrekkelijke grenslandschap, met:
- de rijke cultuurgeschiedenis en de geologie
- de weidse vergezichten, zoals mede gevormd door de landbouw
- de afwisseling tussen natuur, water en cultuurgronden
- en de innige relatie tussen stad en land.
Allen zien de grensoverschrijdende samenwerking als een belangrijk ingrediënt voor een duurzame toekomst van het grensgebied.
De precieze begrenzing van dit uniek oude landschap wordt in het noorden gevormd door het Kempisch plateau, in het oosten door de buitenwijken van Maastricht, in het westen door de waterscheidingskam tussen Schelde- en Maasbekken en in het zuiden grenst het gebied aan de bestaande Interreg projektgebieden Jekerdal en Sint-Pietersberg met Fort Sint-Pieter.
De naam Grensschap is een neologisme met associaties van termen als "graafschap", "landschap" en "nabuurschap". Waar het oude graafschap Vroenhoven zijn eenheid vond in de figuur van de graaf, vindt het Grensschap zijn eenheid in de aanwezigheid van de grens en de burgers, instellingen en overheden aan beide zijden van de grens die zich om het gebied bekommeren. De naam duidt zowel de organisatie aan als het bovengenoemde gebied.
Het landelijk gebied  herbergt waardevolle landschappelijke, natuurlijke en cultuurhistorische elementen. Deze waardevolle elementen zijn echter niet altijd meer zichtbaar in het landschap. Waar ze wel zichtbaar zijn hebben ze voor veel bezoekers van het landschap hun betekenis verloren.
Het Grensschap Albertkanaal streeft ernaar de verschillende lagen in het landschap opnieuw beleefbaar te maken. Daarbij gaat het om drie dimensies, die ieder een eigen betekenis en waarde aan het landschap geven:
- geologie, archeologie en cultuurhistorie
- natuur, landschapen en water,
- de ontmoeting van stad en land.
Waar deze dimensies samenkomen, onstaat een vierde dimensie:
- waarin afstemming en samenwerking centraal staan.
In het Grensschap is de samenwerking en afstemming grensoverschrijdend en vindt deze plaats op verschillende plekken in de samenleving. De dialoog wordt aangegaan met medebewoners, overheden en politici aan weerszijden van de grens.
Het Grensschap streeft ernaar om, letterlijk en figuurlijk, bruggen te bouwen met als doel het landschap opnieuw beleefbaar te maken.
verkenning 3
Op 6 september 2006 is het project Landmarks Grensschap Albertkanaal officieel van start gegaan door het ondertekenen van een samenwerkingsovereenkomst door de drie gemeenten, het IKL (Stichting Instandhouding Kleine Landschapselementen) en het Grensschap.
onderteking 2ondertekening 3
Na de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst werd symbolisch grenspaal 82 weggetoverd door een info-grenspaal van het Grensschap om de grensoverschrijdende samenwerking nog wat meer in de verf te zetten.
Vanin de beginperiode tot nu (2003 - 2009) verzorgde het Grensschap heel wat rondleidingen in het gebied, zowel wandelingen, fietstochten als bezoeken per auto en/of autocar. Ook tijdens lezingen werd het gebied van het Grensschap in de kijker geplaatst.
Op die manier konden we onze we onze kennis van het gebied toetsen en uitbreiden door confrontatie met publiek van allerlei pluimage. Enkele sfeerbeelden:

gisden 2gidsen 3
gidsen 4gidsen 7

gidsen 9gidsen 10
 

Vanaf eind 2007 werd door het Grensschap in samenwerking met Bureau AirCo en Hans Lemmen 14 landmarks ingericht om de band tussen het landschap en belangrijke gebeurtenissen uit het verleden weer tot leven te brengen. Deze landmarks brengen verhalen over oorlogen, veldslagen en belegeringen, de Romeinse weg, de ondergrond, het water, vuursteen en natuur, over ijstijden, Neanderthalers en de eerste landbouwers. Het basisconcept wordt gevormd door een ‘drie-eenheid’: een kei, een infopaal en een boom. Elk landmark wordt gemarkeerd door een reuzenzwerfkei die zo bewerkt is dat je er in kan plaatsnemen en het landschap kan overzien. Naast de kei staat de ‘grensschappaal’ met informatie over de plek. Op de meeste locaties is ook de zeldzame steeliep geplant. De boom staat hierbij symbool voor een meer vergankelijke tijddimensie en de band met het heden. Sommige locaties hebben een extra inrichting gekregen zoals de twee geologische betonwanden die, dwars op het talud van het Albertkanaal, informatie geven over de bodemopbouw en bijzondere flora en fauna. Op de Kesseltse Kip is een kunstmatige oriëntatieheuvel aangelegd die een  panoramisch uitzicht biedt over het Grensschap. De werken werden gestart in maart 2008 en half mei 2008 afgerond.
Naast de inrichting van de landmarks heeft het IKL aandacht besteed aan het herstel van bijzondere vlinderpopulaties in deze grensstreek. De nadruk lag hier vooral op het
(her)inrichten van natuurlijke bermen die lintvormige verbindingen vormen tussen de
kanalen en de Grensmaas.
De totale kosten voor het project bedroegen ca. 690.000 en werden gefinancierd door Europa (Interregfonds van het Benelux Middengebied), de provincies Belgisch en Nederlands Limburg, de gemeenten Lanaken, Riemst en Maastricht en het IKL.
Rest nog een dankwoord aan iedereen die dit project mogelijk heeft gemaakt. Dit zijn de deelnemende partners en subsidiënten, bureau AirCo en Hans Lemmen, alle grondeigenaren, alle aannemers en vooral, niet te vergeten, de vele burgers van het Grensschap die belangeloos tijd en energie hebben gestoken in dit unieke initiatief. Mede door dit project heeft de landsgrens zijn scheidende werking verloren en is hij een verbindingslijn geworden tussen de bewoners van de drie grensgemeenten.
kaart
Daarom werd een project uitgewerkt om op 14 plekken landmarks te plaatsen, merktekens in het landschap. Zo wordt geschiedenis, natuur, landschap weer beleefbaar.
Op dinsdag 20 mei 2008 had de officiële opening van de toen 13 gerealiseerde landmarks plaats.
Na een welkomswoord van de voorzitter van het Grensschap, René Thewissen werden een zestal landmarks per bus bezocht.
Terug aangekomen in Opera Zuid en een speech van wethouder Wim Hazeu (Maastricht), werd er naar de Kesseltse Kip vertrokken voor de officiële opening aldaar.
Deze werd voltrokken door Vlaams minister Marino Keulen, en gedeputeerden mevrouw Odile Wolfs en meneer Marc Vandeput.
Pieter Caljé van het Grensschap verzorgde de slottoespraak, alvorens te eindigen met de verzorgde receptie.
Enkele vastgelegde sfeermomenten :

off opening 01off opening 3

off opening 5off opening 6
off opening 7off opening 8
off opening 11off opening 011
De zondag na de officiële opening, op 25 mei 2008 vond de publieksopening plaats. Er waren wandelingen en fietstochten vanuit ontmoetingscentrum "De Helle" te Kesselt. Aan alle landmarks was thematische animatie voorzien, gaande van opvoeringen van Satira Historia, kanonniersdemonstratie van de Vereniging Historische Artillerie Maastricht, optreden van Tuna Universitaria de Maastricht, een Neanderthalerkamp aan de archeologisch vindsplaats, geologische duiding bij het talud aan landmark 10,....
Hieronder en  hiernaast een compilatie van sfeerbeelden.

25 mei 0125 mei 03

25 mei 0425 mei 05

25 mei 0525 mei 10

25 mei 1225 mei 13
In mei 2009 werd grenspaal 14 is de Zusserdel te Kanne ingehuldigd (tegen het kerkhof van gesneuvelde Belgische soldaten uit WO II). De zitstenen bij het oriëntatiepunt bovenaan de Tiendeberg zijn reeds ruim een jaar in gebruik, terwijl de bijbehorende oriëntatietafel (van het aangrenzende projekt Sint-Pietersberg) leuk aansluiten bij het bovenliggende panorama.

landmark 14blandmark 14c

Op zaterdag 30 januari 2009  hield de Commissie Cultureel Verdag Vlaanderen-Nederland (CVN) een feestelijke ontmoeting in Antwerpen.
De realisaties van het Grensschap werden daar door Marjan Melkert toegelicht als een praktijkvoorbeeld van grensoverschrijdend Interregproject (onder de noemer van Cultuur- en erfgoedtoerismespaal).

landmark 14cDe projectgroep van de Hogeschool Zuydt (Maastricht) , waarvan Marjan Melkert eveneens deel uitmaakt
Het gehele projekt kon enkel gerealiseerd worden dank zij de steun van:
logo