Landmark 13:
Lodewijk XV op de Sieberg
Figuur 1.
Net zoals Lodewijk XV in 1747 hebben we vanaf deze plaats een goed
overzicht over het gebied van de Slag van Lafelt. Vanaf hier kunnen we
kijken naar het slagveld vanuit de hoogte. 2 kilometer noordoostelijk
en lager gelegen geeft Landmark 12 nabij het gehucht Lafelt met beeld
en geluid informatie over de veldslag.Lodewijk XV op de Sieberg
Koning versus keizerin
Vanaf deze plaats overschouwde koning Lodewijk XV van Frankrijk de Slag van Lafelt op 2 juli 1747. Het Franse leger stond opgesteld van Genoelselderen tot Vroenhoven. Op de tegenoverliggende heuvelkammen die aan de horizon te zien zijn, stond het geallieerde leger in een boog van negen kilometer van Alden Biesen over Rosmeer en Hees tot voorbij Kesselt. Dit leger bestond uit Oostenrijkers, Hongaren, Staatsen (de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden), Engelsen, Hannoveranen, Brunswijkers en Zuid-Nederlanders.
De Slag van Lafelt (landmark 12) was een onderdeel van de Oostenrijkse Successieoorlog. De Fransen wilden niet dat Maria-Theresia de nieuwe keizerin werd van Oostenrijk, waar ook de Zuidelijke Nederlanden toe behoorden. Er ontstonden bondgenootschappen waar het grootste deel van Europa bij betrokken werd, iedere staat met zijn eigen doel.
Toen de Fransen vrijwel de gehele Zuidelijke Nederlanden in handen hadden, trokken zij ook Staats grondgebied binnen. In 1747 probeerden zij Maastricht voor het eerst in handen te krijgen. Deze poging strandde met de onbesliste Slag van Lafelt. Lodewijk XV verbleef nog drie maanden in kasteel Alden Biesen, wellicht in de hoop dat Maastricht alsnog in zijn handen zou vallen. Een jaar later lukte het na een blitzoffensief wel. Maar de Fransen bezetten Maastricht slechts kort want aan het einde van het beleg werd in Aken de voorlopige vrede getekend. Daarbij werd bepaald dat de situatie voor de Nederlanden zo zou blijven als vóór de oorlog.
Figuur 2.
Hoewel de Oostenrijkse troonopvolging het belangrijkste conflict was, werd de oorlog
door een aantal andere geschillen in stand gehouden. Het zou een Europese oorlog worden. De belangrijkste strijdtonelen waren de Zuidelijke Nederlanden (min of meer het tegenwoordige België), Noord-Italië en Silezië. De oorlog werd ook uitgevochten in de overzeese koloniën.
Er vielen op 2 juli 1747 ongeveer 5.000 doden. In een biografie van de Franse legeraanvoerder Moritz von Saksen wordt gezegd dat de slag zeer bloedig was en dat men nog nooit zoiets verschrikkelijks had gezien.
Figuur 3.
Het stripverhaal over de Slag van Fontenoy (Wallonië) twee jaar eerder, zou op Lafelt van toepassing kunnen zijn: eenzelfde landschap, dezelfde deelnemers en de aanwezigheid van Lodewijk XV op een heuveltop.
© Raoul Cauvin en Robert Lebersorg.
Het platteland en de oorlog
In de tijd van de Verlichting, waarin de wetenschap opbloeide, werd ook de oorlogsvoering meer rationeel. De Fransen huldigden het moderne idee dat de legers door de staat en niet door plundering onderhouden dienden te worden. Het voedsel, de trekpaarden en de karren, alles wat het leger vorderde, werd nauwkeurig opgetekend met de belofte dat er later zou worden betaald. Dat gebeurde uiteindelijk niet of nauwelijks.
Figuur 4.
Eeuwenlang was het gebruikelijk dat militairen boerderijen en hele dorpen overvielen voor voedsel en buit. In de achttiende eeuw ging de staat georganiseerd proviand aankopen
of vorderen maar daarnaast bleef het plunderen incidenteel plaatsvinden. Deze afbeelding uit de Tachtigjarige Oorlog kan met enkele gewijzigde details ook de situatie ten tijde van de Slag van Lafelt verbeelden.
Het Franse leger was over het algemeen meer gedisciplineerd dan de geallieerde troepen, waarvan vooral de Pandoeren (ruiters uit Servië en Kroatië) gevreesd werden om hun terreur en gewelddadige plundertochten op het platteland. De veldslag duurde één dag; de ellende door de gevolgen van de oorlog bleef nog jaren duren. Het sterftecijfer verviervoudigde door besmettelijke ziektes bij mensen en dieren. Veel boerderijen in de omgeving waren zwaar beschadigd. Vlijtingen en Lafelt waren geheel afgebrand. Alleen de uitzonderlijke vruchtbare lössbodem deed de mensen steeds weer opnieuw beginnen.
Figuur 5. De Fransen hadden 60.000 man infanterie en 19.000 man cavalerie. De geallieerden 52.000 man infanterie en 16.000 man te paard. Over de Slag van Lafelt zijn nadien door beide kampen kaarten, tekeningen en schilderijen vervaardigd. Deze kaart toont de situatie om 11u30 en maakt deel uit van een reeks die de slag op verschillende tijdstippen situeert. Bron: Julien Daenen.
Artikel Ted Reckman Landmark 13
Alle items uit deze kolom
