Landmark 12: De Slag van Lafelt
Figuur 1.
Dit landmark roept de Slag van Lafelt (1747) op. Een oriëntatiecirkel
geeft de huidige zichtbare kerktorens en hoogten weer, terwijl de
verspreiding van de opgestelde troepen en het slagveld als een rode
vlek wordt aangegeven. Met een druk op de knop start u een
geluidscompositie. De Franse koning Lodewijk XV overschouwde het
slagveld van op de Sieberg in Herderen, 2 km zuidwestelijk van hier.
Daar belicht landmark 13 de achtergrond van deze oorlog. Bloedige zondag
De Slag van Lafelt had plaats op 2 juli 1747. Legers met samen 150.000 manschappen omringden de vlakte waar we nu op staan. De stad Maastricht was de inzet van deze veldslag. Beide legers, Fransen en Geallieerden, hadden hun oog laten vallen op de hoogten bij Herderen maar de Fransen lukte het als eersten ze te bezetten. De Fransen stonden van Genoelselderen tot Vroenhoven. De Geallieerde troepenmacht met het Oostenrijkse, Staatse (Hollandse), Engels-Hannovers leger stond opgesteld van Alden Biesen over Rosmeer, Hees en Kesselt tot Wolder.
Op de mistige en regenachtige ochtend omstreeks negen uur barstte het kanongeweld los. Vlijtingen en Lafelt waren door de Engelsen preventief in brand gestoken.
Lafelt zou vervolgens het dramatische middelpunt van de slag worden. De Fransen stuitten hier op hevig verzet van de Engelse-Hannoverse troepen. Opeenvolgende stormaanvallen van de Franse infanteriecolonnes werden afgeslagen tot wanhoop van koning Lodewijk XV, die de gebeurtenissen volgde vanaf de Sieberg bij Herderen. (landmark 13 ).
De roemruchte Ierse brigade in Franse dienst ging hierbij de Engelsen met ongekende felheid te lijf. Omstreeks vijftien uur bracht een vijfde stormaanval paniek teweeg bij de Hollandse troepen ten westen van Lafelt, waardoor een wig kon worden gedreven in de Geallieerde linie. Het Geallieerd opperbevel besloot tot de terugtocht. Er vielen waarschijnlijk ongeveer vijfduizend doden en tienduizend gewonden. De massagraven die hier moeten liggen zijn nooit gevonden.
De Fransen konden Maastricht in 1747 niet veroveren maar wél het jaar daarna. Toch moesten zij de vesting toen weer afgeven na de ondertekening van de voorlopige vrede in Aken, die de situatie van vóór de Oostenrijkse Successieoorlog herstelde.
Figuur 2.
© Raoul Cauvin en Robert Lebersorg.
Mooie kleuren en muziek
Het landschap zag er midden achttiende eeuw net zo open uit als nu maar er was meer begroeiing langs de wegen. Bossen die het zicht belemmerden waren er niet. Bij de opstelling van troepen kon van de heuvels geprofiteerd worden. De dorpen waren kleine vestingen op zich; van buiten zag men vaak slechts metershoge hagen. Ook waren er verschillende zeer diepe holle wegen.
In de tijd van de Verlichting waren de legers enorm groot, evenals het logistieke apparaat. Ieder leger en legeronderdeel had zijn eigen prachtige uniformen. In contrast met de kleurenpracht en discipline stond de gruwel van de oorlogvoering. De infanterie liep in brede linies koelbloedig en door muziek begeleid het vijandelijke kanon- en geweervuur tegemoet en de infanterie voerde flitsende charges uit. Na de slag werden de doden van hun bezittingen en kleding ontdaan. Ooggetuige Winand Mengels wandelt daags na de slag tussen “wel 10.000 naakte lichamen” en ziet hoe plaatselijke boeren gewonden plunderen. Gewonden bleven dagenlang op het slagveld achter zonder water of voedsel.
Het transport op karren naar de geïmproviseerde hospitalen (vaak kerken) nam dagen in beslag. Een schot in arm of been betekende onherroepelijk amputatie en de onhygiënische nazorg leidde meestal tot de dood.
De Slag van Lafelt duurde één dag maar het leven in de hele regio werd nog jarenlang bepaald door het leed dat de oorlog meebracht: ziekte, veepest en verarming.
Figuur 3. Impressie van de kleurenpracht door vaandels en uniformen op het slagveld destijds, een schril contrast met de hedendaagse oorlogsvoering.
Artikel Ted Reckman Landmark 12
Alle items uit deze kolom
