Landmark 9: De Romeinse weg
Figuur 1. Langs een tracé van de voormalige Romeinse heerbaan bieden drie plaatsen informatie over Romeinse wegen: op de linker- 9 en rechteroever 8 van het Albertkanaal in Vroenhoven en aan het grenspunt van de 3 gemeenten Riemst, Lanaken en Maastricht, in Daalhof 7. Dat laatste landmark is dan ook de ‘navel’ van het Grensschap.Romeinse eenheid
De Romeinse heerbanen waren in eerste instantie bedoeld voor verplaatsingen van het leger (‘heer’ betekent leger). Daarnaast werden ze gebruikt door keizerlijke koeriers en reizigers, en ze dienden voor het transport van voorraden en handelswaar. Heel wat van de huidige steden zijn begonnen als pleisterplaats langs een Romeinse weg of bij een castellum (legerplaats).
Tongeren (‘Atuatuca Tungorum’) werd door de Romeinen als stad gesticht en had een grote invloed op het omringende platteland. Naarmate de stad groeide, was de voedselproductie niet meer alleen gericht op het leger. De Romeinen hadden meteen de opkomst van een plaatselijke elite gestimuleerd om het nieuwe gebied vanuit een hiërarchie te kunnen besturen. Deze elite ontwikkelde zich geleidelijk tot een klasse van villa-eigenaren.
Figuur 2. Een indruk van het Romeinse Tongeren in de 2de eeuw na Christus.
Bron: Gallo-Romeins Museum Tongeren.
Een villa was een boerenbedrijf met een hoofdgebouw naar mediterraan voorbeeld met vloerverwarming, muurschilderingen, een veranda en een badhuis. Daarvan verschenen er veel op de vruchtbare lössgronden. Langzaam begon zo de inheemse bevolking te romaniseren. Sommige villa’s, de vila rusticae, waren zeer groot. Bij Voerendaal (Nl.) is er een opgegraven. Het landschap was een lappendeken van landbouwvelden met hier en daar dorpen en landbouwbedrijven, net zoals ook nu nog het geval is. De overgebleven oerbossen werden door de Romeinen gerooid.
De Romeinse naam van Maastricht is niet bekend. Mogelijk was het ‘pons Mosae’ (‘brug over de Maas’), hetgeen samenvat waaruit Maastricht destijds bestond. In de Middeleeuwen kreeg Maastricht de meer herkenbare naam ‘traiectum ad Mosam’ (‘Oversteekplaats aan de Maas’).
Figuur
3. Een villa was een boerenbedrijf met een hoofdgebouw naar mediterraan voorbeeld met vloerverwarming, muurschilderingen, een veranda en een badhuis.
Bron: Gallo-Romeins Museum Tongeren.
Dodentocht
Romeinen hechtten veel belang aan hun goden en aan hun voorouders. Langs de heerbanen trof men de ‘tumuli’ aan van de villa-eigenaren. Van deze grafheuvels, die tot negen meter hoog waren, zijn momenteel nog maar weinig exemplaren over. Er moeten er heel wat geweest zijn, gezien de dichtheid aan villa’s in deze streken.
Figuur 4. Een tumulus was een grafmonument voor de villa-eigenaar en zijn familie.
Tegenwoordig zijn er in Limburgs Haspengouw nog 15 tumuli zichtbaar zoals deze in Herderen.
Bron: Gemeente Riemst.
Op oude landkaarten zijn ze nog wel te vinden, bijvoorbeeld ‘aen de Tombe’ even ten noorden van Hees. Ofschoon deze tumulus bij de opgraving in 1900 nog slechts 1,20 m hoog was, trof men in het eronder gelegen graf een grote hoeveelheid grafgiften aan, waaronder zilveren kannen en textielresten.
Helaas is de hele grafvondst in 1914 vernield. Nabij de plek waar het Albertkanaal nu het vermoedelijke tracé van de Romeinse weg kruist, bevond zich ook een tumulus.
Figuur
5. Een inmiddels afgegraven tumulus tussen Mopertingen en Hees staat nog aangegeven op een 18e eeuwse kaart.
Later gebruikte men stenen askisten die, vaak voorzien van grafgiften, langs de weg werden ingegraven. Niet ver van hier, in de Maastrichtse wijk Belfort, is in 1963 op een Romeins grafveld een bijzondere dubbele askist met diverse waardevolle voorwerpen aangetroffen. Beroemd is de sarcofaag van Simpelveld (eigenlijk een askist) die in 1930 is gevonden. Langs de binnenwanden ervan zijn interieur en exterieur van een villa uitgebeiteld in reliëf. De bewoonster ligt aan op een bankje en kijkt rond.
Figuur 6 en 7. De beroemde askist van Simpelveld (NL).
Bron: Gemeente Maastricht.
Archeologie
Artikel Ted Reckman Landmark 9
Alle items uit deze kolom
