Landmark 8: De Romeinse weg - Chorobat Figuur 1.  Langs een tracé van de voormalige Romeinse heerbaan bieden drie plaatsen informatie over Romeinse wegen: hier 8, aan de overkant van het Albertkanaal 9 en aan het grenspunt van de 3 gemeenten Riemst, Lanaken en Maastricht, in Daalhof 7. Dat laatste landmark is dan ook de ‘navel’ van het Grensschap. Romeinse en inheemse Romeinen Denkt men bij de Grieken meteen aan kunst en filosofie, de Romeinen worden geassocieerd met hun militaire expansiedrift en hun superieure bouwkunde. Iets dat dermate groots en grondig georganiseerd was als het Romeinse leger was nog nooit vertoond in Europa. Niet door getalsmatige overmacht maar door een rationele handelswijze konden de Romeinen grote gebieden onderwerpen en blijven besturen. De stam der Eburonen onder leiding van Ambiorix bracht de Romeinse troepen een stevige nederlaag toe in 54/53 voor Christus maar de Romeinse wraak leidde ertoe dat er nadien niets meer van hen is vernomen. Lang nam men aan dat de stam was uitgeroeid maar tegenwoordig is daar twijfel over. Figuur 2. Deze kalkstenen achthoekige informatiezuil vermeldt de afstanden tot een aantal steden die vanaf Tongeren bereikbaar waren, aangeduid in Gallische mijl of leugae (2,22 km). Bron: Gallo-Romeins Museum Tongeren Het aantal ‘echte Italiaanse’ Romeinen in deze streek was waarschijnlijk zeer klein. In het leger bevonden zij zich in de legioenen, de elitekorpsen, maar de massale hulptroepen waren samengesteld uit inheemse volkeren van het hele rijk. Ook de steden zoals Tongeren en de villa’s op het omringende platteland werden vooral bewoond door geromaniseerde inheemsen. Legers en burgers verplaatsten zich door het hele rijk. Hoezeer het Romeinse Rijk gebaseerd was op organisatietalent wordt aangetoond door het uitgebreide wegennet dat zich vertakte van het Midden-Oosten tot Noord-Afrika en Noordwest Europa. De afgebeelde Peutingerkaart (zie figuur 3) is een middeleeuwse kopie van een Romeinse overzichtskaart van het wegenbestand. Figuur 3. De zogenaamde Peutinger kaart (hier een detail met onze streek) is een middeleeuwse kopie van een uitgebreid schematisch overzicht van het Romeinse wegenstelsel. Een landkaart zoals wij die kennen is het niet: de tekening is zeer sterk in de breedte uitgerekt. Het huidige Tongeren is geel omcirkeld. Bron: Gallo-Romeins Museum Tongeren Water en wegen De Romeinse planmatige aanpak kwam ook tot uiting bij de aanleg van watervoorzieningen. Soms moest het water van tientallen kilometers ver worden aangevoerd naar een stad, zoals in Tongeren. Over die hele afstand moest het blijven stromen en dus afdalen. Waar nodig werden aquaducten aangelegd of werd de bodem aanzienlijk verhoogd of verdiept. Bij ons vindt men niet de bekende boogconstructies maar wel aardwerken. Ten wessten van Tongeren is nog steeds een aarden wal te volgen (de Beukenberg) naar de bron van de Jeker in Wallonië. Hierover stroomde het water in een houten bekisting naar de stad, vanaf de bron goed bewaakt. Het is een gigantisch bouwwerk. Figuur 4. De kunstmatige heuvelrug, de Beukenberg. Op de foto is het Gallo-Romeins aquaduct van de stad Tongeren te zien. Zicht ter hoogte van het Provinciaal Instituut voor Biotechnisch onderwijs (PIBO). © Elke Wesemael De Romeinen gebruikten allerhande vernuftige meetapparaten. Eén ervan is de ‘chorobat’, een lange eikenhouten tafel met een waterpasfunctie. De werking ervan wordt hier verbeeld aan de hand van de grote kei. Door middel van schietloden en een met water gevuld kanaaltje in het tafelblad, controleerde men of de tafel exact waterpas stond. Vervolgens kon men via twee kijkspleten over het water heen kijken en in de verte een punt selecteren dat precies even hoog lag. De denkbeeldige verbindingslijn tussen de chorobat en het gekozen punt werd gebruikt om berekeningen te maken voor de loop van wegen of aquaducten. Figuur 5. De chorobat, een soort waterpas met een vizier, was één van de apparaten die de Romeinse landmeters gebruikten om waterpas te werken over grote afstanden.

Links naar begrippen uit onderstaande item: Archeologie Artikel Ted Reckman Landmark 8 Alle items uit deze kolom

Wegbeschrijving naar landmark 8 Landmark 8 bevindt zich in Vroenhoven (Riemst) op de oostelijke oever van het Albertkanaal. Dit landmark is niet bereikbaar met de auto. P op de Maastrichtersteenweg bij de brug over het Albertkanaal in Vroenhoven (Riemst) Vanuit België:  Onmiddellijk over de brug over het Albertkanaal slaat u te voet of met de fiets links af. Na 250m vindt u landmark 8 aan de linkerkant. Vanuit Nederland:  Onmiddellijk voor de brug over het Albertkanaal slaat u te voet of met de fiets rechts af. Na 250m vindt u landmark 8 aan de linkerkant. Landmarks in de buurt:  7, 10 en aan de overkant van het kanaal 9. Fietsknooppunten in de buurt:  voor  Nederland nr 3 en 11 en voor België nr. 88 en 401. GPS-coördinaten:  N 50° 50,035' en E 005° 38,539'