Landmark 4: Alva op de Dousberg
Figuur 1.
De Dousberg – de heuvel aan de overkant van de golfbaan – speelde vaak
een grote strategische rol als Maastricht weer eens belegerd werd.
Meestal gebruikte de aanvaller de heuvel, maar echte faam verwierf de
heuvel in 1568 toen de hertog van Alva er zich verdedigde tegen de
oprukkende troepen van Willem van Oranje.De historische context
De 16de eeuw was de eeuw der godsdienstoorlogen, en ook de eeuw waarin de vorsten hun onderdanen veel sterker aan hun gezag wilden onderwerpen. De Lage Landen vielen onder het gezag van de koning van Spanje. Philips II was in 1555 koning geworden en wilde het protestantisme met wortel en tak uitroeien. In 1568 werd het hem echt menens.
Hij stuurde de hertog van Alva naar de Nederlanden om zijn politiek met geweld door te voeren.Willem van Oranje vluchtte naar Duitsland. Dat was het begin van de Nederlandse opstand tegen de Spaanse koning, die uiteindelijk tot de onafhankelijkheid van Nederland zou leiden. België bleef als gevolg van de krijgsverrichtingen Spaans.
Figuur
2. Balthasar Jennichen, Philips II en Willem van Oranje als tegenstanders bij Maastricht. Prent uit 1568. Rijksprentenkabinet, Amsterdam.
Vanuit Dillenburg, zijn geboorteplaats, beraamde Willem van Oranje invallen in de Nederlanden tegen de Spaanse troepen. Zijn broers Adolf en Lodewijk kwamen van het noorden.
Hijzelf viel het Maasdal binnen. Doel van de veldtocht was een grote stad in Brabant, Luik of Limburg voor de opstand te winnen of te veroveren. Alva lag met zijn troepen bij Maastricht. Willem van Oranje was numeriek in de meerderheid.
Om Oranje uit te putten verkoos Alva geen slag te leveren. Als hij zou verliezen zou dat de Spaanse koning in één klap de Nederlanden kunnen kosten. Dan zou de splitsing van Nederland en België mogelijk uitgebleven zijn. Het was een beslissend moment uit de geschiedenis van onze streken.
Figuur 3. Deze kaart laat heel goed het reliëf rondom Maastricht zien, dat zo’n belangrijke rol speelde bij de verdediging van Maastricht door Alva in 1568.
Zonder slag of stoot
Alva wist niet waar Willem van Oranje zou aanvallen en hadzijn troepen verspreid over een gebied tussen Neerharen en Eijsden. Oranje vestigde zijn hoofdkwartier in Wittem en deed of hij Visé aan zou vallen.
In feite trok hij op 5 oktober met zijn troepen snel bij Stokkem de Maas over en verraste daarmee Alva. Maar hij zette niet door. Alva verschanste zich eerst op de Caberg (landmark 3 ).Willem stuurde enkele ruiters vooruit maar trok zich terug op Eigenbilzen. Daarop liet Alva snel de Dousberg bezetten: hij wilde Oranje absoluut voor zijn. Hij liet in allerijl ’s nachts loopgraven en schansen aanleggen.
Op 9 oktober had Alva de west- en noordzijde van de heuvel met infanterie en artillerie bezet. Zijn cavalerie stond in de laagte achter de Dousberg opgesteld. Oranje naderde vanuit Veldwezelt en kwam oog in oog te staan met de legers van Alva, slechts gescheiden door het Hezerwater. Alweer durfde Oranje de slag niet aan, gezien de sterke opstelling van Alva op de hoogte van de Dousberg. Hij trok weg, nam nog wel Tongeren en Sint-Truiden in, maar moest uiteindelijk naar Frankrijk vluchten. De Maasveldtocht was een grote mislukking geworden.
Figuur 4. Het Wilhelmus – het Nederlandse volkslied – is tussen 1568 en 1572 gecomponeerd om de opstandelingen na alle mislukkingen een hart onder de riem te steken. Dat blijkt ook wel uit de beschrijving van de gebeurtenissen
bij Maastricht in het lied, waarin het gebeurde voor Willem van Oranje aanzienlijk rooskleuriger wordt voorgesteld dan het in werkelijkheid was geweest.
Artikel Ted Reckman Landmark 4
Artikel Kerk en Leven Landmark 4
Alle items uit deze kolom
