Landmark 3: Slagveld Lanakerveld
Figuur 1.
In de Europese oorlogen van de 16de tot de 18de eeuw is er veel gevochten om Maastricht. Het Lanakerveld speelde telkens weer een belangrijke rol bij de strijd om de stad: de eens ruime vlakte van het Lanakerveld, de strategisch belangrijke verhogingen Caberg en Dousberg 4 en daartussen het droogdal van de Zouw en het Hezerwater 6. Grote legers stonden in de vlakte oog in oog met elkaar; het reliëf werd gebruikt om de stad te verdedigen of aan te vallen.
De Nederlandse opstand tegen Spanje in 1568
In 1567 hadden de protestanten op veel plaatsen in Vlaanderen en Holland de beelden in katholieke kerken vernietigd, uit protest tegen de kettervervolgingen en uit wanhoop over de hongersnood en om godsdienstige redenen. Koning Philips II van Spanje, tevens landsheer van de Nederlanden, zond in 1568 een leger onder leiding van de hertog van Alva om de opstand te onderdrukken. Maar ook Willem van Oranje viel dat jaar met twee legers vanuit Duitsland de Nederlanden binnen: zijn broers Lodewijk en Adolf in het noorden, hijzelf wilde via het Maasdal richting Maastricht en Luik doorstoten.
Figuur
2. Fernando Alvarez de Tolede, hertog van Alva (1507–1582) werd door Philips II in 1568 tot stadhouder der Nederlanden benoemd om het protestantisme de kop in te drukken en het verzet tegen hogere belastingen te breken. Dat zou het uitbreken van de 80-jarige oorlog leiden .
Alva had zich in Maastricht verschanst. Willem van Oranje stak bij Stokkem ten noorden van
Maastricht de Maas over. Op 7 oktober 1568 vestigde Alva zijn hoofdkwartier in een boerderij op
Caberg (nu: Oud-Caberg) en verdedigde zich daar door gebruik te maken van het reliëf in het
landschap. Willem van Oranje zette toen niet op deze plek de aanval in maar legerde zich in
Eigenbilzen. De volgende dag trok hij op naar de Dousberg (zie landmark ), maar ook daar
maakte Alva handig gebruik van het terrein. Willem van Oranje zou uiteindelijk onverrichter
zake de aftocht blazen. Deze veldtocht werd een dramatische mislukking voor Willem van Oranje.
Figuur 3. Deze kaart laat zien waarom het reliëf rondom Maastricht zo'n belangrijke rol speelde in de verdedigingstaktiek van Alva in 1568.
De Spaanse Successieoorlog (1703)
In 1703 stonden Frankrijk, Spanje – inclusief het huidige België – en de prins-bisschop van Luik tegenover Engeland, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, Pruisen, Oostenrijk, Denemarken en Hannover. Inzet was de troonsopvolging in Spanje. De Fransen kwamen met een leger van 40.000 man op Maastricht af. Dat werd verdedigd door Nassau-
Ouwerkerk, uit een bastaardtak van de Oranjes. Op 14 mei 1703 om zeven uur ’s ochtends
stelde hij zijn troepen op tussen Lanaken (achter de huidige windmolens) en Oud-Caberg,
over de volle 4 km lengte van het Lanakerveld. Bij Oud-Caberg legde hij versterkingen aan,
gebruik makend van het reliëf.
Figuur 4. Enkele soldaten zoals die destijds op het Lanankerveld hebben rondgelopen.
De Fransen stelden zich op tussen de Dousberg en het Compveld achter Veldwezelt. De hele dag stonden de twee reusachtige legers op twee km afstand tegenover elkaar: de infanterie en de artillerie voorop, de cavalerie erachter. Uiteindelijk durfden de Fransen de aanval niet aan, mogelijk vanwege de versterking van Oud-Caberg. Om vier uur trokken zij zich terug richting Tongeren zonder dat er een schot gelost was. De boeren waren niet blij met de legers: hele oogsten gingen verloren aan de bevoorrading van het leger. Nog bij de vrede in 1713 declareerden zij geleden schade.
Figuur 5. Kaart van het gebied met daarop ingetekend de legermanoeuvres uit 1703.Links naar begrippen uit ondetstaand item:
Zouwdal
Artikel Ted Reckman Landmark 3
Alle items uit deze kolom
