Landmark 1: Belvédère
Figuur 1. Het plateau Belvédère werd
vanaf het einde van de 19de eeuw afgegraven voor leem- en grindwinning en daarna
opgehoogd met afval tot
de huidige stortberg. Dit uitkijkpunt doet denken aan de vroegere vergezichten
vanaf hier, vandaar de naam ‘Belvédère’. Archeologisch onderzoek in deze groeve
in de jaren 1980–1990 heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan
de kennis en inzichten
van de Neanderthaler bewoning in deze streek.We bevinden ons op een kunstmatige hoogte, gevormd door het voormalige vuilstort van Maastricht. Oorspronkelijk lag hier ook al een heuvel maar in de vorige eeuw werd hier löss voor de baksteenfabrieken en grind voor de wegenbouw uitgegraven. De dikke lössafzettingen bleken bijzonder rijk aan prehistorische artefacten. Er zijn resten gevonden van dieren en planten en sporen van twee mensensoorten: Homo neanderthalensis en onze moderne soort, Homo sapiens.
De Belvédèreopgravingen (1981-1991) zijn in archeologische kringen internationaal bekend. De oudste sporen van Homo neanderthalensis in Nederland hebben veel kennis van het Midden-Paleolithicum (de Midden Oude Steentijd) opgeleverd.
Er zijn tien kampementen gevonden uit de tijd tussen 240.000 en 200.000 jaar geleden, de periode die het ‘Belvédère-interglaciaal’ wordt genoemd. In deze warme periode tussen twee ijstijden bivakkeerden hier kleine groepjes jagers. De sporen duiden op korte bewoning en dus op een nomadische leefwijze. In de vroegste fase lagen de kampementen langs een rivier, waarschijnlijk de toenmalige Jeker, die hier destijds in de Maas uitmondde (zie figuur 2). Er werd gejaagd op kuddedieren en dieren van het open bos, zoals edelhert, ree, steppeneushoorn, paard, reuzenhert en bosolifant. Dit blijkt uit de talrijke gevonden jachtresten.
Eerste menselijke bewoning langs de Maas (zie figuur 2). Er werd gejaagd op kuddedieren en dieren van het open bos, zoals edelhert, ree, steppeneushoorn, paard, reuzenhert en bosolifant. Dit blijkt uit de talrijke gevonden jachtresten.
Figuur 2. Landschapsimpressie van het Belvédère gebied rond 240.000 jaar geleden, kijkend in oostelijke richting vanaf de Dousberg. Hank Beelenkamp naar informatie van Erik Meijs
Van latere datum zijn de twee Neanderthaler kampplaatsen uit de Weichsel-ijstijd, de laatste ijstijd die van 75.000 tot 12.000 jaar geleden duurde. kampementen werden hoger in het landschap gevonden. Behalve sporen van vuursteenbewerking zijn er ook de resten van kampvuren aangetroffen.
De Neanderthalers leefden van de jacht op steppedieren zoals paard, rendier, mammoet, wolharige neushoorn en Europese bizon. Uit een meer recente fase van de prehistorie, rond jaar geleden, dateren de sporen van de vertegenwoordigers van Bandkeramiek. Dit waren de eerste boeren in hun cultuur verbreidde zich vanuit het Donaubekken de vruchtbare lössgordel en zo kwamen ze ook hier Door hun agrarische leefwijze waren zij de eersten in permanente dorpen vestigden. Die werden gebouwd een perceel gerooid oerbos bij een beek of stroom.
1925 worden in deze omgeving hun rijk versierde aardewerk en stenen werktuigen gevonden in afvalkuilen langs hun boerderijen lagen.
Nog recenter zijn de nederzettingssporen Michelsbergcultuur (6.000 jaar geleden) en uit de (2.500 jaar geleden). De vruchtbare bos- en waterrijke bleef ook daarna nieuwe bewoners lokken, Romeinen en de Franken. Langzaam worden door toenemende bebouwing de oudere sporen uitgewist.
Figuur 3. In de voormalige Belvédère groeve
opgegraven vuurstenen werktuigen van bewoners uit de oudste fase.
Bron: Jean-Pierre de Warrimont
Figuur 4.
Impressie van een Neanderthaler.Sculptuur: Dirk Claesen. Bron Gallo-Romeins Museum
van Tongeren.
Archeologie
Artikel Ted Reckman Landmark 1
Alle items uit deze kolom
