|
Het verhaal begint bij de
Kip, dat is de grond die vrijkwam bij het graven van het Albertkanaal in de
jaren '30 vorige eeuw en op de westoever (=militair belang) opge'kip't werd
(vandaar de naam 'Kip'). Daardoor ontstond een
langgerekte Kip, alleen tussen Kesselt en Veldwezelt werd een uitgebreider
plateau aangelegd, als militair steunpunt tegenover de Dousberg, een
natuurlijke heuvel net over de grens, aan Nederlandse kant. Militairen zitten
liefst net iets hoger in een verdedigende positie om een (Duitse) aanval af te
weren, vandaar hun vraag om dit plateau Kesseltse Kip aan te leggen. Maar die aanleg betekende het
doorsnijden en opheffen van de eeuwenoude landwegen, die de verbinding
vormden tussen Veldwezelt en zijn gehucht Kesselt (bvb de Papenweg, weg
die door de paap=pastoor gebruikt werd om van zijn parochiekerk in Veldwezelt
naar de kapel in Kesselt te lopen). Het plateau werd sinds de WO
II enkel gebruikt door landbouwers op een minder intensieve wijze, omdat de
kwaliteit van de gronden beperkt was en hier geen ruilverkaveling
doorgevoerd werd. Vandaar het behoud van een meer geschakeerd patroon van
weiden met traditionele afsluitingen en akkers. Door de opkomst van de maïsteelt staat
dit eerder kleinschalig gebruik, door samenvoeging van percelen, onder
druk. Juist omdat er geen
doorgaande wandelwegen (enkel doodlopend of eindigend op een drukke verkeersweg
N78) waren, werd de Kesseltse Kip nauwelijks gebruikt als wandelgebied. De
ommekant van die medaille was het ontstaan van sluikstorten. Begin deze eeuw
lagen er op de Kiptaluds meer dan 1000 stuk rubberbanden, van auto- tot
tractorformaat. Deze banden werden vanaf de rand van het plateau naar beneden
ge'kip't. Uit de aard van de ligging moeten we concluderen dat dit
hoofdzakelijk door landbouwvoertuigen gebeurde, omdat alleen dergelijke
voertuigen de locaties konden bereiken.
Een ander gevolg van de
ligging van de Kip buiten het circulatiepatroon van omwonenden was de
aanwezigheid van druggebruikers, die hun roes in hun auto kwamen uitslapen na
bevoorrading vlak over de grens in Maastricht. Gegeven dat voor het gebruik van
de Kip als wandelgebied niet bevorderlijk was. Om deze kankerplek op te
ruimen werd overlegd opgestart met (toen nog de) Dienst van de Scheepvaart
(eigenaar van de Kesseltse Kip) en de gemeente Lanaken. Voortrekker hierbij was
een Veldwezeltse inwoner, Ludo Wins, die contact en medestanders zocht bij
de plaatselijke Erfgoedkring Wiosello en natuur- en milieuverenigingen. De uiteindelijke
deal omvatte de opruiming van puin en banden, gezamenlijk door Scheepvaart
en gemeente. De opruimingskosten bedroegen € 11.500. Voorwaarde was dat dit
beperkt zou blijven tot een eenmalige operatie. Om hieraan te voldoen stelden
we voor om een wandelweg, Trage weg, te creëren langs de contour van
de Kesseltse Kip. Een win-win situatie. Landbouw- (en andere) voertuigen konden
niet meer tot aan de rand van het plateau komen om te sluikstorten op de
taluds. Anderzijds ontstond zo een rondgaande wandelweg, waarmee we rekenden op
meer sociale controle in de strijd (want dat is het) tegen sluikstorten. De
inrichting van het wandelpad kostte € 2.300 en gebeurde door het Landschapsteam
van het Regionaal Landschap Kempen en Maasland. Dat waren de praktische
uitgangspunten en doelstellingen om de opruiming gerealiseerd te krijgen, voor
de toelating en vergunningen voor de uitvoering van de wandelpaden en de
financiële afdekking van het project.
Om ook effectief de Trage
Wegen filosofie te realiseren, kregen twee in onbruik geraakte
trappenpaden een degelijke uitvoering door de Minawerkers (zie foto in HBvL in
bijlage), een aan de noordzijde voor Veldwezelt, een aan zuidzijde voor
Kesselt. Het Kesselte Kipproject kende
dus eigenlijk een eigen start, dynamiek en finaliteit, maar kon profiteren van
het in die periode door de gemeente Lanaken opgestarte Trage Wegen project
voor het zuidelijke deel (ten zuiden van het Albertkanaal) van de gemeente,
onder leiding van de gemeentelijke Dienst Leefmilieu, meer bepaald de
Duurzaamheidsambtenaar. Anderzijds droeg de Kip ook bij als vliegwiel om het
grotere project op drive te houden: een wisselwerking. Verder werd beroep gedaan op
Minawerkers en Landschapsteam voor een haagbeplanting (bijna 2 km) langs
het nieuwe wandelpad en maaibeurten van een kalkgraslandje. Dit jaar werden
metalen slagbomen aangebracht omdat de vroegere lichtere (voorlopige)
houten exemplaren geforceerd werden.
De creatie van het wandelpad
als contour op de rand van het Kipplateau vormt ook een buffer tegen
landbouwinvloeden op het natuurlijk milieu van de Kiptaluds, die deels
aangeduid werden als Europees Natura 2000 Habitatgebied. Nog gelijklopend met de
'rehabilitatie' van de Kesseltse Kip liep het Interregproject Landmarks van het
Grensschap Albertkanaal. Deze grensoverschrijdende club van burgers en
ambtenaren uit Maastricht, Lanaken en Riemst realiseerde een project voor de plaatsing
van 14 landmarks, die focussen op de rol van het landschap in de
(cultuur)historie in de open ruimte van de grensregio.
Centraal in het projectgebied
ligt de Kesseltse Kip. Daarom werd er gekozen om als navellocatie, draaipunt
naast de drie geijkte onderdelen van de landmarks (zitsteen, grensschapspaal,
steeliep) een uitkijkpunt, een 'kip-op-de-kip' te creëren. Dat letterlijk
hoogtepunt van de landmarks biedt een uitzicht over het hele
Grensschap. Uit een financieel overschotje konden we nog een extra
trappenverbinding tussen de bovenrand van het Kipplateau en de 18de Linieweg
(onderdeel van het Limburgs fietsroutenetwerk) laten uitvoeren.
Voor de Landmarks, uitleg en
foto's, zie www.grensschap.eu.
In de realisatiefase en zeker
nu het gebied weer een positieve uitstraling gekregen heeft, wordt het ook
regelmatig opgenomen in nationaal en plaatselijk georganiseerde initiatieven:
Dag van de Aarde, Open Monumentendag ('Van nature ... een monument'),
Nacht van de Duisternis, startdag Landmarks Grensschap, verenigingsuitstappen,
...
Trage Wegen de Kesseltse Kip:
- opruiming en voorkomen
sluikstorten - nieuwe wandelwegen en
renovatie in onbruik geraakte trappenpaden - verbinding en gesloten
ommetjes tussen Veldwezelt en Kesselt - milieubuffer voor Natura
2000 Habitatgebied - Landmark 11 - aansluiting op
fietsroutenetwerk - zacht recreatief-toeristisch
medegebruik
Kortom de Kesseltse Kip
hebben we teruggegeven aan de omwonenden. Markante uitspraak bij gegidste
rondleidingen: " Hier ben ik sinds mijn kinderjaren, 20/30 jaar geleden,
niet meer geweest.
|