homelandmarksBibliotheek
De Kesseltse Kip

Het verhaal begint bij de Kip, dat is de grond die vrijkwam bij het graven van het Albertkanaal in de jaren '30 vorige eeuw en op de westoever (=militair belang) opge'kip't werd (vandaar de naam 'Kip').
Daardoor ontstond een langgerekte Kip, alleen tussen Kesselt en Veldwezelt werd een uitgebreider plateau aangelegd, als militair steunpunt tegenover de Dousberg, een natuurlijke heuvel net over de grens, aan Nederlandse kant. Militairen zitten liefst net iets hoger in een verdedigende positie om een (Duitse) aanval af te weren, vandaar hun vraag om dit plateau Kesseltse Kip aan te leggen.

Maar die aanleg betekende het doorsnijden en opheffen van de eeuwenoude landwegen, die de verbinding vormden tussen Veldwezelt en zijn gehucht Kesselt (bvb de Papenweg, weg die door de paap=pastoor gebruikt werd om van zijn parochiekerk in Veldwezelt naar de kapel in Kesselt te lopen).
Het plateau werd sinds de WO II enkel gebruikt door landbouwers op een minder intensieve wijze, omdat de kwaliteit van de gronden beperkt was en hier geen ruilverkaveling doorgevoerd werd. Vandaar het behoud van een meer geschakeerd patroon van weiden met traditionele afsluitingen en akkers. Door de opkomst van de maïsteelt staat dit eerder kleinschalig gebruik, door samenvoeging van percelen, onder druk.
Juist omdat er geen doorgaande wandelwegen (enkel doodlopend of eindigend op een drukke verkeersweg N78) waren, werd de Kesseltse Kip nauwelijks gebruikt als wandelgebied. De ommekant van die medaille was het ontstaan van sluikstorten. Begin deze eeuw lagen er op de Kiptaluds meer dan 1000 stuk rubberbanden, van auto- tot tractorformaat. Deze banden werden vanaf de rand van het plateau naar beneden ge'kip't. Uit de aard van de ligging moeten we concluderen dat dit hoofdzakelijk door landbouwvoertuigen gebeurde, omdat alleen dergelijke voertuigen de locaties konden bereiken.

Een ander gevolg van de ligging van de Kip buiten het circulatiepatroon van omwonenden was de aanwezigheid van druggebruikers, die hun roes in hun auto kwamen uitslapen na bevoorrading vlak over de grens in Maastricht. Gegeven dat voor het gebruik van de Kip als wandelgebied niet bevorderlijk was.
Om deze kankerplek op te ruimen werd overlegd opgestart met (toen nog de) Dienst van de Scheepvaart (eigenaar van de Kesseltse Kip) en de gemeente Lanaken. Voortrekker hierbij was een Veldwezeltse inwoner, Ludo Wins, die contact en medestanders zocht bij de plaatselijke Erfgoedkring Wiosello en natuur- en milieuverenigingen.
De uiteindelijke deal omvatte de opruiming van puin en banden, gezamenlijk door Scheepvaart en gemeente. De opruimingskosten bedroegen € 11.500.
Voorwaarde was dat dit beperkt zou blijven tot een eenmalige operatie. Om hieraan te voldoen stelden we voor om een wandelweg, Trage weg, te creëren langs de contour van de Kesseltse Kip. Een win-win situatie. Landbouw- (en andere) voertuigen konden niet meer tot aan de rand van het plateau komen om te sluikstorten op de taluds. Anderzijds ontstond zo een rondgaande wandelweg, waarmee we rekenden op meer sociale controle in de strijd (want dat is het) tegen sluikstorten. De inrichting van het wandelpad kostte € 2.300 en gebeurde door het Landschapsteam van het Regionaal Landschap Kempen en Maasland.
Dat waren de praktische uitgangspunten en doelstellingen om de opruiming gerealiseerd te krijgen, voor de toelating en vergunningen voor de uitvoering van de wandelpaden en de financiële afdekking van het project.

Om ook effectief de Trage Wegen filosofie te realiseren, kregen twee in onbruik geraakte trappenpaden een degelijke uitvoering door de Minawerkers (zie foto in HBvL in bijlage), een aan de noordzijde voor Veldwezelt, een aan zuidzijde voor Kesselt.
Het Kesselte Kipproject kende dus eigenlijk een eigen start, dynamiek en finaliteit, maar kon profiteren van het in die periode door de gemeente Lanaken opgestarte Trage Wegen project voor het zuidelijke deel (ten zuiden van het Albertkanaal) van de gemeente, onder leiding van de gemeentelijke Dienst Leefmilieu, meer bepaald de Duurzaamheidsambtenaar. Anderzijds droeg de Kip ook bij als vliegwiel om het grotere project op drive te houden: een wisselwerking.
Verder werd beroep gedaan op Minawerkers en Landschapsteam voor een haagbeplanting (bijna 2 km) langs het nieuwe wandelpad en maaibeurten van een kalkgraslandje. Dit jaar werden metalen slagbomen aangebracht omdat de vroegere lichtere (voorlopige) houten exemplaren geforceerd werden.

De creatie van het wandelpad als contour op de rand van het Kipplateau vormt ook een buffer tegen landbouwinvloeden op het natuurlijk milieu van de Kiptaluds, die deels aangeduid werden als Europees Natura 2000 Habitatgebied.
Nog gelijklopend met de 'rehabilitatie' van de Kesseltse Kip liep het Interregproject Landmarks van het Grensschap Albertkanaal. Deze grensoverschrijdende club van burgers en ambtenaren uit Maastricht, Lanaken en Riemst realiseerde een project voor de plaatsing van 14 landmarks, die focussen op de rol van het landschap in de (cultuur)historie in de open ruimte van de grensregio.

Centraal in het projectgebied ligt de Kesseltse Kip. Daarom werd er gekozen om als navellocatie, draaipunt naast de drie geijkte onderdelen van de landmarks (zitsteen, grensschapspaal, steeliep) een uitkijkpunt, een 'kip-op-de-kip' te creëren. Dat letterlijk hoogtepunt van de landmarks biedt een uitzicht over het hele Grensschap. Uit een financieel overschotje konden we nog een extra trappenverbinding tussen de bovenrand van het Kipplateau en de 18de Linieweg (onderdeel van het Limburgs fietsroutenetwerk) laten uitvoeren.

Voor de Landmarks, uitleg en foto's, zie www.grensschap.eu.

In de realisatiefase en zeker nu het gebied weer een positieve uitstraling gekregen heeft, wordt het ook regelmatig opgenomen in nationaal en plaatselijk georganiseerde initiatieven: Dag van de Aarde, Open Monumentendag ('Van nature ... een monument'), Nacht van de Duisternis, startdag Landmarks Grensschap, verenigingsuitstappen, ...

Trage Wegen de Kesseltse Kip: 

- opruiming en voorkomen sluikstorten
- nieuwe wandelwegen en renovatie in onbruik geraakte trappenpaden
- verbinding en gesloten ommetjes tussen Veldwezelt en Kesselt
- milieubuffer voor Natura 2000 Habitatgebied 
- Landmark 11 
- aansluiting op fietsroutenetwerk 
- zacht recreatief-toeristisch medegebruik

Kortom de Kesseltse Kip hebben we teruggegeven aan de omwonenden. Markante uitspraak bij  gegidste rondleidingen: " Hier ben ik sinds mijn kinderjaren, 20/30 jaar geleden, niet meer geweest.


Links naar betrokken landmarks:                                                             Andere links:
landmark 5