De boomsoort Robina komt veelvuldig voor op de kanaaltaluds. Deze
vlinderbloemige is afkomstig uit
Noord-Amerika en werd in Europa
oorspronkelijk als parkboom aangeplant. Later werd Robinia
aangeplant in
bossen (hakhoutcultuur) en op taluds (bodembevestiger). Door zijn uitgebreide
wortelopslag
en zijn bodemverrijkend effect vormt Robinia een probleem voor
onze inheemse vegetatie.
Luzerne is in Lanaken een vrij algemene soort die
vooral in wegbermen en op braakland voorkomt.
De soort is vermoedelijk
afkomstig uit Zuidwest-Azië en die van daaruit als cultuurgewas over
grote
delen van Eurazië verspreid werd. Ondanks de achteruitgang van Luzerne
als cultuurgewas is het
aantal vindplaatsen in het wild sterk
toegenomen.
Na de verbreding van het Albertkanaal (jaren ‘80 van de 20ste
eeuw) werden delen van de kanaaltaluds
beplant met Kaukasische vleugelnoot.
De boomsoort behoort tot de Okkernootfamilie en is
afkomstig uit de Kaukasus.
Hij werd in de 18de eeuw in Europa ingevoerd als parkboom. Vanaf de
20ste
eeuw begon men Kaukasische vleugelnoot ook langs wegen aan te planten (o.a. in
Maastricht).
De uit Noord-Amerika afkomstige Amerikaanse vogelkers is een
invasieve exoot die al grote delen
van de kanaaltaluds ingenomen heeft.
Oorspronkelijk werd de soort in Vlaanderen aan het einde van
de 19de eeuw
aangeplant als bodemverbeteraar in productiebossen. Nu wordt hij overal
bestreden
o.w.v. zijn dominant karakter. Amerikaanse vogelkers wordt
hoofdzakelijk door vogels verspreid.
Japanse duizendknoop is een typische
soort van voedselrijke standplaatsen. Van oorsprong komt de
soort enkel voor
in Japan. Al in de 19de eeuw werd ze in Vlaanderen ingevoerd, in eerste
instantie als
veevoeder, maar ook als sierplant in tuinen. Als de plant zich
eenmaal gevestigd heeft, neemt ze snel
(via haar wortelstokken) grote
oppervlakten in.
Eén van de sterkst uitbreidende exoten is ongetwijfeld
Bezemkruiskruid. Deze composiet is een
soort van pioniersmilieus op droge
bodems. De plant is oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Afrika en
bereikte
België via de import van wol. Dankzij zijn effectieve zaadverspreiding (via
wind) is hij een
succesvolle kolonisator van verstoorde milieus (o.a.
leemgroeve Heylen).
Zachte wikke wordt aangetroffen in matig voedselrijke
plaatsen zoals wegbermen en kanaaltaluds en
is hier vrij algemeen. De
vlinderbloemige is afkomstig uit het Middellandse Zeegebied. De soort
komt
reeds lang ingeburgerd voor in Vlaanderen en zou hier terecht gekomen
zijn met graanimport. Vroeger
zou ze op beperkte schaal ook als voedergewas
gekweekt zijn.
Op de akkers in het Zouwdal treffen we Hanenpoot aan. Dit gras
koloniseert allerlei voedselrijke
milieus met omgewoelde bodem en vormt dan
zeer snel dichte haarden. Hanenpoot, van oorsprong
beperkt tot de gematigde
en warme klimaatgebieden van Eurazië, heeft zich in de voorbije
eeuwen
wereldwijd verspreid. Mondiaal behoort hij nu tot één van de meest
gevreesde onkruiden.
Een ander akkeronkruid die we in het Zouwdal aantreffen,
is Grote ereprijs. Als akkerplant groeit ze
vooral tussen hakvruchten (o.a.
bieten), maar ook tussen graan. Het oorsprongsgebied ligt in West-
Azië. Ze
werd in onze streken in de 19de eeuw geïntroduceerd, waarna de soort uit cultuur
ontsnapte
en zo een vast onderdeel werd van onze
akkeronkruidflora.
Zomerfijnstraal is een typische plant van ruige en
voedselrijke terreinen. Deze composiet komt
oorspronkelijk uit Noord-Amerika
van waaruit de soort als sierplant in Europa werd ingevoerd. Al in de
19de
eeuw begon Zomerfijnstraal te verwilderen. Langs het Albertkanaal en in het
Lanakerveld is ze al
geruime tijd een vrij gewone verschijning.
In het
voorjaar worden de kanaaltaluds goudgeel gekleurd door de bloei van Hongaars
havikskruid.
Het is van oorsprong een Centraal-Europese soort die aan het
begin van de 20ste eeuw in Vlaanderen
verscheen en die destijds in
verstedelijkte gebieden geschikte milieus vond. Dankzij zijn uitlopers
kan
Hongaars havikskruid zich sterk uitbreiden.
Overige plantenexoten:
Gele wikke, Kruisbladige wolfsmelk, Canadese fijnstraal,
Papegaaienkruid,
Grote teunisbloem, Amerikaanse eik, Oranje havikskruid,
Groot akkerscherm, Canadese guldenroede,
Alsemambrosia, Beklierde
basterdwederik, Harig knopkruid, Kleine varkenskers en Schijfkamille.
|
Verslag van de exotenwandeling:
Op de landsgrens tussen Lanaken (B ) en Maastricht
(NL) zijn veel exotische plantensoorten te vinden. Exoten zijn planten die hun
oorsprong niet in onze regio hebben. Er gebeurt hier uitwisseling van
plantensoorten volgens de verschillende kompasrichtingen: noord-zuid via het
Albertkanaal en oost-west over de landsgrens heen. De mens helpt deze exoten
vaak een handje. Sommige planten zijn reeds in de verre geschiedenis naar onze
streken gekomen, zoals tijdens de Romeinse overheersing.
Bij de start van de Groene Week, een initiatief van de
Maastrichtse natuurvereniging CNME, organiseerde Natuurpunt Lanaken een
exotenwandeling op de grens tussen Lanaken en Maastricht. Een
grensoverschrijdende samenwerking tussen beide natuurverenigingen is daarmee in
gang gezet. Ondanks de intensieve promotie, daagden slechts een tiental
wandelaars op. Waaronder één exoot, een jongedame uit Maastricht.
De exotenwandelaars op de brug van Veldwezelt.
We startten aan de brug van Veldwezelt, waarlangs door
mensen met minder goede bedoelingen regelmatig ‘plantjes’ vervoerd worden. Elke
deelnemer kreeg een routekaart met aan de achterzijde tekstuele uitleg bij een
aantal exotische planten die tijdens de wandeling worden aangetroffen. Tijdens een
voorbereidende tocht kon Natuurpunt Lanaken niet minder dan 25 exoten
identificeren!
Kaukasische vleugelnoot (links en midden) en
Hanenpoot (rechts).
De studie van het Bezemkruiskruid (met de gele
bloemen).
De route liep onder meer via de publieke wegen over
het golfterrein op de Dousberg. Langs deze wegen zijn op regelmatige
intervallen kleine weilandjes aangelegd, omgeven door meidoornhagen. Het zijn
kleine eilanden van interessante soorten planten. Op één van deze weilandjes troffen
we het Bezemkruiskruid aan.
Net voordat we uit het weilandje terug naar de weg
wandelden, werden we vermanend aangesproken door een heuse “marshal”. Normaal
verwacht je zo iemand alleen in een western. Volgens het Engels woordenboek
betekent “marshal”: maarschalk. “Marshal” is tevens een Engels werkwoord met
meerdere betekenissen: rangschikken, ordenen, opstellen en geleiden.
Eeuwen geleden waren er in het Lanakerveld en op de
Dousberg maarschalken aanwezig, om Maastricht aan te vallen dan wel om haar te
verdedigen. De “marshal” van de golfbaan zet op minder agressieve doch niet mis
te verstane wijze die traditie voort. Onhoorbaar was hij aan komen rijden in
zijn erg stoere dienstwagen. Deze persoon vond zijn job duidelijk erg
belangrijk, maar toen hij begreep dat we geen golfers zouden pesten of
golfballen zouden stelen, mochten we ongestoord verder wandelen. Hij trok zich
ruiterlijk terug en liet ons verder ongemoeid.
Een surrealistisch beeld: de moderne maarschalk op de
Dousberg.
Terwijl we de Dousberg afdaalden, kregen we een zich
op de voormalige vallei van het Hezerwater. Het landschap is veranderd in een
grazige glooiende omgeving en het uitzicht wordt abrupt verstoord door lelijke
en overigens ook nutteloze netten. De bomen die hier nog tegen geplant moeten
worden, zullen ongetwijfeld hun best moeten doen om het panorama terug
interessanter te maken.
De netten op de golfbaan – zijn of lijken ze hoger
dan de windturbines?
De zoom van het Albertkanaal is bezaaid met
Zomerfijnstraal. Verder langs het kanaal, onder de brug van Veldwezelt, staan
enkele grote struiken waarvan we de naam niet konden achterhalen. De soort
lijkt sterk op de acacia, maar is daar mogelijk een aparte (hybride?) vorm van.
Tips zijn altijd welkom!
 
Een hybride vorm van de acacia?
Op de zuidelijke flank van het Zouwdal, net achter
het baksteenbedrijf Heylen, bevindt zich een klein weiland met een hoge
diversiteit aan interessante planten. Het gras was bezaaid met leemstof dat
werd opgeworpen door motorcrossers die zich uitleefden in de nabijgelegen
leemgroeve.
Motorcrossers in de leemgroeve van Heylen.
Het maanlandschap van de leemgroeve zal in de
toekomst weer veranderen in een natuurlijk biotoop. Ongetwijfeld zullen nieuwe
exoten hier hun gading vinden.
|
 De De exotenwandeling uitgetekend op kaart.
De Robinia, een veel voorkomende exoot in onze contreien
Aankondiging van de exotenwandeling in het kader van de Groene week in Maastricht van 19 tot 27 september 2009.
  |
